گرامر Can و Can't در انگلیسی؛ کاربرد Can و Could
can یکی از فعل‌های کمکی پرکاربرد انگلیسی است. با آن می‌توانی درباره‌ی توانایی حرف بزنی، سؤال بپرسی، بگویی کاری را نمی‌توانی انجام بدهی و در موقعیت‌های ساده درخواست یا اجازه مطرح کنی. برای توانایی زمان حال از can/can't استفاده کن؛ could/couldn't برای توانایی در گذشته هم به کار می‌رود و در سؤال‌های امروزی می‌تواند درخواست یا اجازه‌گرفتن را مؤدبانه‌تر کند.
اگر ساخت پایهٔ can/can't هنوز برات سخت است، درس توانایی و درخواست کمک با Can/Can't در انگلیسی A1 رو مرور کن. برای تمرین توانایی گذشته، درخواست و اجازه هم درس Can و Could در انگلیسی A2 رو انجام بده.
فعل can چیست؟
can بعد از فاعل می‌آید و بعد از آن شکل پایه‌ی فعل استفاده می‌شود:
فاعل + can + فعل پایه
مثال:
I can swim.
من می‌تونم شنا کنم.
She can drive.
او می‌تونه رانندگی کنه.
They can speak English.
آن‌ها می‌تونن انگلیسی صحبت کنن.
برای بیان توانایی با can، فعل را تغییر نده: swim شنا کردن، drive رانندگی کردن و speak صحبت کردن است. She can drive. یعنی «او می‌تواند رانندگی کند».
can برای بیان توانایی؛ شکل ثابت با همهٔ فاعل‌ها
I can cook.
من می‌تونم آشپزی کنم.
He can play the guitar.
او می‌تونه گیتار بزنه.
We can help you.
ما می‌تونیم بهت کمک کنیم.
نکته‌ی مهم: can برای همه‌ی فاعل‌ها یک شکل دارد:
I can
من می‌تونم
you can
تو می‌تونی
he can
او (مرد) می‌تونه
she can
او (زن) می‌تونه
we can
ما می‌تونیم
they can
آن‌ها می‌تونن
پس برای he/she/it به can حرف s اضافه نمی‌کنیم.
برای بیان عدم توانایی با can't، شکل منفی را به کار ببر: cannot یک کلمه است و can't شکل کوتاه آن است.
مثال:
I can't swim.
من نمی‌تونم شنا کنم.
She can't drive.
او نمی‌تونه رانندگی کنه.
They can't come today.
آن‌ها امروز نمی‌تونن بیان.
منفی کردن can
برای منفی کردن به do/does نیاز نداریم.
نادرست:
I don't can swim.
نادرست: من نمی‌تونم شنا کنم. (ساخت انگلیسی غلطه)
درست:
I can't swim.
درست: من نمی‌تونم شنا کنم.
فرمول:
فاعل + cannot/can't + فعل پایه
سوالی کردن can
برای سؤال، can را به ابتدای جمله می‌بریم:
Can you swim?
می‌تونی شنا کنی؟
Can she drive?
او می‌تونه رانندگی کنه؟
Can they speak English?
آن‌ها می‌تونن انگلیسی صحبت کنن؟
فرمول:
Can + فاعل + فعل پایه؟
جواب کوتاه با can
Can you cook?
می‌تونی آشپزی کنی؟
Yes, I can.
بله، می‌تونم.
No, I can't.
نه، نمی‌تونم.
Can Sara drive?
سارا می‌تونه رانندگی کنه؟
Yes, she can.
بله، می‌تونه.
No, she can't.
نه، نمی‌تونه.
در جواب کوتاه، فعل اصلی تکرار نمی‌شود.
بعد از can از to استفاده نکن
نادرست:
I can to swim.
نادرست: بعد از can از to استفاده نکن.
درست:
I can swim.
درست: من می‌تونم شنا کنم.
بعد از can مستقیماً شکل پایه‌ی فعل می‌آید.
درخواست با can و could
وقتی از کسی می‌خواهی کاری انجام بدهد، Can you ...? را با فعل پایه به کار ببر:
Can you help me? — Sure.
می‌تونی کمکم کنی؟ — حتماً.
Can you open the window? — Sorry, I can't.
می‌تونی پنجره رو باز کنی؟ — ببخشید، نمی‌تونم.
اولی یعنی «می‌شود کمکم کنی؟» و Sure یعنی «حتماً». دومی درخواست باز کردن پنجره است؛ پاسخ منفی یعنی «ببخشید، نمی‌توانم». به درخواست، متناسب با کاری که واقعاً از دستت برمی‌آید جواب بده.
اگر چیزی را نفهمیدی، بگو Can you repeat that? یعنی «می‌شود آن را تکرار کنی؟» برای درخواست آهسته‌تر حرف زدن هم Can you speak slowly? به کار می‌رود.
تفاوت can و could در این دو درخواست بیشتر به لحن مربوط است: Could you help me? معمولاً مؤدبانه‌تر است. عبارت Could you repeat that, please? را برای تکرار و Could you speak more slowly, please? را برای آهسته‌تر گفتن، به‌صورت آماده تمرین کن. این could دربارهٔ تواناییِ گذشته حرف نمی‌زند.
استفاده از Can برای درخواست‌های غیررسمی
Can you...? در درخواست‌های روزمره کاملاً طبیعی است:
Can you send me the address?
می‌تونی آدرس رو برام بفرستی؟
Can you wait a minute?
می‌تونی یک دقیقه صبر کنی؟
Can you help me with this bag?
می‌تونی برای حمل این کیف کمکم کنی؟
can در این context لزوماً بی‌ادبانه نیست؛ لحن، please و موقعیت هم مهم‌اند.
استفاده از Could برای درخواست‌های مودبانه و رسمی
Could you...? معمولاً request را نرم‌تر و مؤدبانه‌تر می‌کند:
Could you check this, please?
ممکنه لطفاً بررسیش کنی؟
Could you speak more slowly, please?
ممکنه لطفاً آهسته‌تر صحبت کنی؟
Could you call me back later?
ممکنه بعداً دوباره بهم زنگ بزنی؟
could فقط مخصوص موقعیت رسمی نیست؛ در گفت‌وگوی روزمره هم برای مؤدبانه‌تر کردن درخواست به کار می‌رود.
ساختار Could you...? برای درخواست انجام کار (Request)
فرمول:
Could you + base verb ...?
ممکنه لطفاً + شکل سادهٔ فعل ...؟
درست:
Could you open the window?
ممکنه پنجره رو باز کنی؟
نادرست:
❌ Could you to open the window?
نادرست: بعد از could نباید to بیاد.
بعد از could هم مثل can فعل پایه می‌آید.
اجازه گرفتن با can
Can I sit here? — Yes, you can.
می‌تونم اینجا بشینم؟ — بله، می‌تونی.
Can I use your phone? — Sorry, you can't.
می‌تونم از گوشیت استفاده کنم؟ — ببخشید، نمی‌تونی.
در Can I ...? خودت می‌خواهی کاری انجام بدهی و اجازه می‌گیری. سؤال اول «می‌توانم اینجا بنشینم؟» و دومی «می‌توانم از گوشی‌ات استفاده کنم؟» است. Can I ask a question, please? هم یعنی «می‌توانم لطفاً یک سؤال بپرسم؟»
درخواست و اجازه (Permission & Requests): جایی که ادب اهمیت پیدا می‌کند
فاعل سؤال کمک می‌کنه فرق درخواست و اجازه رو سریع تشخیص بدی:
Can/Could I ...?→ برای خودت اجازه می‌خواهی؛Can/Could you ...?→ از نفر مقابل می‌خواهی کاری انجام بدهد.
مثال permission:
Could I sit here?
ممکنه اینجا بشینم؟
Could I leave a little early today?
ممکنه امروز کمی زودتر برم؟
مثال request:
Could you open the door?
ممکنه در رو باز کنی؟
Could you repeat the number?
ممکنه شماره رو تکرار کنی؟
Could I...? معمولاً از Can I...? کمی نرم‌تر است، اما هر دو در موقعیت‌های روزمره ممکن‌اند.
کاربرد Can و Could برای بیان توانایی و اجازه
برای توانایی زمان حال:
I can swim.
من می‌تونم شنا کنم.
برای توانایی عمومی در گذشته:
I could swim when I was six.
وقتی شش سالم بود، می‌تونستم شنا کنم.
برای اجازه‌ی روزمره:
Can I use this chair?
می‌تونم از این صندلی استفاده کنم؟
برای اجازه‌ی نرم‌تر:
Could I use this chair?
ممکنه از این صندلی استفاده کنم؟
معنی could را از موقعیت تشخیص بده: کنار when I was six توانایی گذشته را می‌رساند؛ در سؤال Could you ...? معمولاً درخواست مؤدبانهٔ همین حالاست.
استفاده از Could برای توانایی در زمان گذشته
برای توانایی عمومی یا تکرارشونده در گذشته از could/couldn't + base verb استفاده کن:
When I was ten, I could ride a bike.
وقتی ده سالم بود، می‌تونستم دوچرخه‌سواری کنم.
My grandfather could speak three languages.
پدربزرگم می‌تونست به سه زبان صحبت کنه.
I couldn't swim when I was five.
وقتی پنج سالم بود، نمی‌تونستم شنا کنم.
فرمول:
subject + could/couldn't + base verb
فاعل + could/couldn't + شکل سادهٔ فعل
نادرست:
❌ I could to swim.
نادرست: بعد از could از to استفاده نکن.
❌ She could spoke English.
نادرست: بعد از could شکل گذشتهٔ spoke نمی‌آد.
درست:
✅ I could swim.
درست: من می‌تونستم شنا کنم.
✅ She could speak English.
درست: او می‌تونست انگلیسی صحبت کنه.
یک مرز مهم: موفقیت مشخص در یک موقعیت گذشته
برای یک achievement مشخص که واقعاً در یک موقعیت خاص موفق شدی انجامش بدهی، English معمولاً was/were able to یا managed to را ترجیح می‌دهد:
The door was difficult to open, but we were able to open it.
باز کردن در سخت بود، اما موفق شدیم بازش کنیم.
برای یک موفقیت مشخص در گذشته، was/were able to یا managed to اغلب از could مناسب‌تر است؛ فرق توانایی همیشگی با یک موفقیت مشخص را به خاطر بسپار.
جدول مقایسه‌ای: کاربرد Can و Could در یک نگاه
| کاربرد | شکل انگلیسی | مثال انگلیسی | ترجمهٔ فارسی |
|---|---|---|---|
| توانایی حال | can / can't | I can drive. | می‌تونم رانندگی کنم. |
| توانایی عمومی گذشته | could / couldn't | I could swim at six. | وقتی شش سالم بود می‌تونستم شنا کنم. |
| اجازهٔ روزمره | Can I ...? | Can I sit here? | می‌تونم اینجا بشینم؟ |
| اجازهٔ مؤدبانه‌تر | Could I ...? | Could I leave early? | ممکنه زودتر برم؟ |
| درخواست روزمره | Can you ...? | Can you help me? | می‌تونی کمکم کنی؟ |
| درخواست مؤدبانه‌تر | Could you ...? | Could you repeat that? | ممکنه دوباره بگید؟ |
تفاوت بین can و could چیست؟
برای تشخیص معنی این دو، موقعیت جمله را ببین:
can→ توانایی حال، permission و request روزمره؛could→ توانایی عمومی گذشته یا permission/request مؤدبانه‌تر در زمان حال.
پس جمله‌ی زیر past نیست:
Could you help me?
ممکنه بهم کمک کنی؟
این یک request برای الان است.
و جمله‌ی زیر request نیست:
I could run fast when I was younger.
وقتی جوون‌تر بودم، می‌تونستم سریع بدوم.
این past ability است.
Could برای suggestion کجاست؟
در جمله‌ای مثل:
You could take a taxi.
می‌تونی تاکسی بگیری. (پیشنهاد)
در این مثال could یک پیشنهاد را بیان می‌کند، نه توانایی گذشته. برای پیشنهادهای دیگر، گرامر Should برای توصیه و پیشنهاد در انگلیسی را مرور کن.
اگر در جمله‌ای could have + شکل سوم فعل دیدی، با ساختِ تواناییِ گذشتهٔ ساده اشتباهش نگیر.
can و can't را واضح از هم جدا کن
در جملهٔ مثبت، can اغلب بدون تأکید و نزدیک /kən/ شنیده می‌شود: I can SWIM. در جواب کوتاهِ مثبت، خودِ آن تأکید می‌گیرد: Yes, I CAN. و /kæn/ شنیده می‌شود.
can't معمولاً تأکید دارد؛ تلفظ رایج بریتانیایی /kɑːnt/ و آمریکایی /kænt/ است. فقط منتظر شنیدن یک t خیلی واضح نباش؛ واکه، تکیه و معنی جمله را هم بشنو. از همراهت بخواه I can swim. و I can't swim. را با ترتیب نامعلوم بخواند؛ توانایی یا ناتوانی را یادداشت کن و بعد متن را مقایسه کنید. اگر روشن نبود، بپرس Can you repeat that?.
در درخواست، کار مهم را برجسته کن: Can you HELP me?؛ صدایت را با شدت زیاد بالا نبر.
اشتباه‌های رایج
۱. اضافه کردن s
نادرست:
She cans swim.
نادرست: او می‌تونه شنا کنه. (پسوند s اضافه است)
درست:
She can swim.
درست: او می‌تونه شنا کنه.
۲. استفاده از to
نادرست:
He can to drive.
نادرست: او می‌تونه رانندگی کنه. (to اضافه است)
درست:
He can drive.
درست: او می‌تونه رانندگی کنه.
همین rule برای could هم هست:
❌ She could to help.
نادرست: او می‌تونست کمک کنه. (to اضافه است)
✅ She could help.
درست: او می‌تونست کمک کنه.
۳. استفاده از do/does
نادرست:
Do you can swim?
نادرست: می‌تونی شنا کنی؟ (do همراه can اضافه است)
درست:
Can you swim?
درست: می‌تونی شنا کنی؟
برای could هم auxiliary اضافه نکن:
❌ Do you could help me?
نادرست: ممکنه کمکم کنی؟ (do همراه could اضافه است)
✅ Could you help me?
درست: ممکنه کمکم کنی؟
۴. منفی با don't
نادرست:
I don't can come.
نادرست: من نمی‌تونم بیام. (don't همراه can اشتباهه)
درست:
I can't come.
درست: من نمی‌تونم بیام.
۵. Past verb بعد از could
نادرست:
❌ I could swam when I was six.
نادرست: وقتی شش سالم بود می‌تونستم شنا کنم. (بعد از could شکل گذشتهٔ swam نمی‌آد)
درست:
✅ I could swim when I was six.
درست: وقتی شش سالم بود می‌تونستم شنا کنم.
تمرین‌های همین گرامر رو انجام بده و نتیجه رو ببین. پاسخ‌های این بخش فعلاً در کارنامه ذخیره نمی‌شن.
تمرین‌های تعاملی Can / Can't
She ___ swim. — توانایی شنا داره.
تا اینجا باید بتوانی
- با
can/can'tتوانایی حال رو بیان کنی؛ - سؤال، جواب کوتاه و منفی با
canرو بسازی؛ - از
Could you ...?برای درخواست مؤدبانه‌تر و ازCould I ...?برای اجازه گرفتن استفاده کنی؛ - توانایی عمومی گذشته رو با
could/couldn'tبیان کنی؛ - بدون افزودن
toیا شکل گذشتهٔ فعل، جملهٔ درست بسازی.
برای تمرین درخواست و اجازه و توانایی گذشته، درس کاربرد Can و Could در انگلیسی A2 را انجام بده. این عبارت‌ها در مکالمه با پزشک و داروساز به انگلیسی و مکالمه تلفنی به انگلیسی هم کاربرد دارن.
برای مرور گرامرهای دیگر هم آموزش زبان انگلیسی را ببین.